W społeczeństwie polskim wśród osób dorosłych do końca lat dziewięćdziesiątych picie alkoholu stanowisko nieodłączną część wielu sytuacji społecznych. W przypadku braku sposobności, charakterystyczna była tendencja do stwarzania sytuacji sprzyjających piciu alkoholu. Alkohol był pity na wzór typowy dla krajów skandynawskich, Polski oraz Rosji, polegający na niecodziennym, jednorazowym wypijaniu dużych ilości alkoholu. Obecnie daje się zauważyć tendencję do zmiany modelu picia. Młodzież np. spożywa taką ilość alkoholu, aby osiągnąć stan lekkiego upojenia – podchmielenia (stężenie alkoholu we krwi od 0,5 do 1,5 promila), w którym młody człowiek będzie czuł się bardziej rozluźniony, pewny siebie i otwarty na wspólną zabawę. Umiarkowany model picia jeszcze w tym okresie życia często przybiera charakter picia, który podlega do pewnego stopnia samokontroli. Wpływ na samokontrolę w trakcie picia mogą mieć takie czynniki, jak: rodzaj miejsca, w którym spożywany jest alkohol, towarzystwo, możliwości finansowe (np. potrzeba ograniczeń w wydatkowaniu pieniędzy na alkohol), cel, w jakim spożywany jest alkohol. Najczęściej jednak nastolatek zmuszony jest do kontrolowania się w trakcie picia, jeżeli chce ukryć przed rodzicami czy opiekunami fakt spożywania alkoholu i jeśli chce powrócić o własnych siłach do swego domu. Na pytanie: czy zazwyczaj spożywasz taką ilość alkoholu..., większość chłopców, bo aż 77,82 proc. odpowiedziała: ...by doprowadzić się do stanu podchmielenia. W następnej kolejności 70,43 proc. chłopców przyznało, że zazwyczaj poprzestaje na wypiciu tzw. symbolicznej ilości. Przy czym „symboliczna ilość” oznacza wypicie jednej lub dwóch butelek piwa. Symboliczny charakter picia możemy uznać za przejaw rozsądnego podejścia do spożywania alkoholu, o ile ten styl picia niewielkich dawek nie przybiera charakteru picia systematycznego. Szybkie doprowadzenie się do stanu upojenia, zazwyczaj przy użyciu dużej dawki alkoholu, była preferowana przez 51,88 proc. respondentów. Taki styl nieumiarkowanego picia jest charakterystyczny szczególnie dla ludzi bardzo młodych lub nadużywających alkoholu. Chłopcy w bardzo młodym wieku zazwyczaj picie alkoholu traktują jako swego rodzaju sztafetę, w której należałoby się wykazać wypiciem jak największej ilości alkoholu. Związane jest to także z etapem eksperymentowania, jaki chłopcy zazwyczaj przechodzą w okresie dojrzewania. Z uwagi na swój młody wiek nie znają jeszcze swoich możliwości, tak więc jedyną szansą sprawdzenia jak „mocną ma się głowę”, jest wypicie maksymalnej ilości alkoholu. W przypadku powyższych sytuacji picie alkoholu zazwyczaj kończy się z powodu wyczerpania się alkoholu oraz Środków na jego zakup, utraty przytomności, z chwilą wystąpienia objawów zatrucia alkoholowego.
Źródło: Beata Goworko, „Młodzież – alkohol – agresja”,
Problemy alkoholizmu 1/2001

Alkohol wpływa na reakcję mózgu, osłabiając koordynację ruchową, obniżając poziom koncentracji i wydłużając czas reakcji. A zatem:

• Po wypiciu alkoholu nie powinno się prowadzić samochodu ani motocykla.

• Nawet dopuszczalny prawem poziom alkoholu we krwi kierowcy (0,2 promila) zwiększa ryzyko wypadku samochodowego. Kiedy wybieramy się z przyjaciółmi na imprezę, z góry ustalmy kto z nas będzie prowadził po przyjęciu, a zatem przez cały czas będzie bawił się  wspólnie z nami, ale – bez alkoholu. A jeśli nikt nie podejmuje się prowadzić samochodu – koniecznie trzeba odżałować parę złotych na taksówkę.

• Pamiętaj, że kierowanie pojazdem pod wpływem alkoholu jest przestępstwem, którego skutki mogą być katastrofalne dla Ciebie i Twojej rodziny.

• Pod wpływem alkoholu nie wolno obsługiwać urządzeń mechanicznych, elektrycznych lub pracować na wysokości.

• Po wypiciu alkoholu nie wolno pływać lub uprawiać innych sportów.

• Koniecznie trzeba skonsultować się z lekarzem, jeśli zachodzi obawa, że alkohol może kolidować z przyjmowanymi lekarstwami; alkohol wzmaga działanie Środków nasennych, a w połączeniu z niektórymi lekami (np. na uczulenia i alergie) – wywołuje efekt uspokojenia, obniża zdolność koordynacji ruchów; pamiętaj, że preparaty przeciwwrzodowe znacznie zwiększają poziom alkoholu we krwi.

• Alkoholu nie powinny pod żadnym pozorem pić osoby poniżej 18 roku życia – organizm osoby w tym wieku nie jest przystosowany do kontaktu z alkoholem.

• Nie warto też się upijać – opłakane skutki nadmiernego picia poznamy dopiero nazajutrz; szaleństwa jednej nocy mogą negatywnie rzutować na długie lata lub nawet na całą resztę życia.

• Nie ma absolutnie żadnych bezpiecznych ilości alkoholu, jakie może wypić kobieta ciężarna lub matka karmiąca piersią bez narażania na szwank zdrowia dziecka.

• Niektóre osoby nie potrafią kontrolować swoich zachowań, kiedy mają okazję wypić alkohol; nie potrafią też ograniczyć ilości konsumowanego alkoholu. Jeśli sytuacje takie zdarzają się często – powinny całkowicie powstrzymać się od picia alkoholu.

• Pamiętaj, że przekroczyłeś „swoją dawkę” zanim poczujesz, że jesteś pijany.

• Nigdy nie przymuszaj do picia osób, które odmawiają. Nigdy i nikogo nie namawiaj do picia nadmiernego.

• Napiję się kawy – prędzej wytrzeźwieję
• Zaczerpnę Świeżego powietrza – łatwiej wytrzeźwieję
• Nie mam daleko do domu – pojadę samochodem
• Pojadę wolno i ostrożnie – na pewno nic złego się nie zdarzy
• Zjem miętusa – policjant nie wyczuje alkoholu
• Pijąc, sporo jadłem – a więc nie jestem pijany
• Piłem tylko piwo – na pewno nie mam 0,2 promila alkoholu we krwi
• Jestem potężnym mężczyzną – mogę wypić o wiele więcej od innych

• Alkohol odpręża i daje ulgę, ośmiela, ułatwia zaśnięcie itp.
• Organizowanie okazji do wypicia, wyprzedzanie kolejek
• Picie alkoholu w miejscach, gdzie nie powinno się tego robić
• Unikanie rozmów, agresja, gniew na rozmowy o piciu
• Reagowanie rozdrażnieniem w sytuacjach utrudniających dostęp do alkoholu
• Picie alkoholu pomimo zaleceń lekarskich
• Coraz mocniejsza głowa
• Słaba pamięć zdarzeń z okresu wypicia
• Picie alkoholu w samotności
• Prowadzenie samochodu po wypiciu
• Próby ograniczania picia

Kompania Piwowarska jest jednym z inicjatorów i uczestników ogólnopolskiej akcji społecznej pod hasłem: „Alkohol – nieletnim dostęp wzbroniony”, promującej odpowiedzialne spożywanie alkoholu wyłącznie przez osoby pełnoletnie.

Alkohol a nieletni

Akcja zorganizowana przez Państwową Agencję Rozwiązywania Problemów Alkoholowych i Związek Pracodawców Przemysłu Piwowarskiego jest pierwszym wspólnym przedsięwzięciem przemysłu piwowarskiego i sektora zdrowia publicznego. Ma ona na celu zmniejszenie rozmiarów zjawiska sprzedaży alkoholu nieletnim oraz zmianę postaw sprzedawców i Świadków sprzedaży w tej kwestii. Najsilniej byka ona prowadzona w wakacje, kiedy to najczęściej dzieci i młodzież po raz pierwszy sięgają po alkohol. Dotychczasowe doświadczenia i obserwacje pokazują, że sprzedaż alkoholu nieletnim to wciąż zjawisko zbyt częste. Zgodnie z ustawą o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi jest to przestępstwo, za które grozi kara grzywny, utrata zezwolenia na sprzedaż alkoholu lub konfiskata napojów alkoholowych. Kampania ma przypomnieć sprzedawcom o obowiązku sprawdzania wieku kupującego alkohol, jeśli jego wygląd sugeruje, że może być to osoba niepełnoletnia. Uprawnienia takie daje sprzedawcy ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Kampania jest także skierowana do Świadków sprzedaży – zależy nam na tym, aby dorośli reagowali, gdy widzą nastolatków, którym sprzedawany jest alkohol.

Łatwy dostęp nieletnich do alkoholu jest jedną z głównych przyczyn wielu społecznie szkodliwych zjawisk wśród dzieci i młodzieży. Mimo to zasięg tego problemu jest wciąż niepokojący.
Z badań wynika, że:

• 71 proc. polskiej młodzieży w wieku 11–15 lat próbowało napojów alkoholowych (w tym 20 proc. 11-latków); od połowy lat 80. w grupie 15-latków odnotowano prawie trzykrotny spadek liczby abstynentów (obecnie 10 proc.);

• zacierają się różnice między chłopcami i dziewczętami w częstotliwości podejmowania prób picia alkoholu; do picia wina przyznaje się 44 proc. 15-letnich chłopców i 42 proc. 15-letnich dziewcząt; do picia wódki przyznaje się 53 proc. 15-letnich chłopców i 39 proc. 15-letnich dziewcząt;

• około 60 proc. 15-letnich chłopców i 44 proc. 15-letnich dziewcząt przyznaje się do stanu  upojenia alkoholowego przynajmniej raz w ciągu życia, w wieku 13 lat odpowiednio jest to 30 proc. chłopców i 20 proc. dziewcząt;

• do upicia się w czasie ostatniego roku przyznało się niemal 60 proc. piętnastolatków i ponad 75 proc. siedemnastolatków; porównując te wyniki z badaniami z lat 90., odnotowujemy prawie trzydziestoprocentowy wzrost odsetka upijających się 15- i 17-letnich dziewcząt. Połowa dorosłych Polaków uważa, że picie alkoholu przez młodzież jest bardzo ważnym problemem społecznym (zaraz za bezrobociem i spadkiem stopy życiowej).

Analiza realiów rynkowych oraz prawnych warunków działania branży piwowarskiej w różnych krajach prowadzi do wniosku, że zakaz reklamy nie chroni młodzieży przed nadużywaniem alkoholu. Największe spożycie alkoholu przez młodzież notuje się w Danii, gdzie wprowadzono całkowity zakaz reklamy w telewizji i w radiu, natomiast najmniejsze – w USA, gdzie reklama nie jest poddana reglamentacji, ale gdzie jednocześnie wprowadzono bezwzględną, ostrą kontrolę dostępu małoletnich do alkoholu. Naszym zdaniem oraz zdaniem niektórych ekspertów najlepszą ochronę stanowi raczej wskazanie celów życiowych, które są możliwe do osiągnięcia, budowa lepszego systemu edukacji, dobra sytuacja ekonomiczna kraju i rodziny, równowaga w życiu rodzinnym, ale także budowa boisk sportowych, basenów pływackich, organizacja imprez rozrywkowych i sportowych, urządzanie pracowni komputerowych itp.